KENNISCENTRUM SOCIALE INNOVATIE BEN FRUYTIER (1950 - 2014) LECTOR ORGANISATIECONFIGURATIES EN ARBEIDSRELATIES

Hou zo veel mogelijk mensen aan het werk

Fruytier, B & R. Gründemann (2008).
Hou zo veel mogelijk mensen aan het werk.
In: De Volkskrant 15 december 2008

Nederland vergrijst. Daarom moeten we nu geen mensen ontslaan die we straks nog hard nodig hebben, zeggen Rob Gründemann en Ben Fruytier.

Minister Donner van Sociale Zaken moet, nu veel bedrijven in problemen komen, zonder schroom het instrument van werktijdverkorting gebruiken. Zo worden massaontslagen vermeden en beperken we het personeelstekort als de economie straks weer aantrekt. Als gevolg van demografische ontwikkelingen moeten wij in Nederland rekening houden met een
aanzienlijke schaarste op de arbeidsmarkt. De grijze druk (het aantal 65-plussers als percentage van het aantal 20- tot 64-jarigen) zal verdubbelen van circa 23 procent op dit moment tot 47 procent in 2038. Bovendien zal de potentiële beroepsbevolking in diezelfde periode met 10 procent afnemen. Dit kan niet worden gecompenseerd door het aantrekken van buitenlandse migranten. Uit onderzoek blijkt dat we daar tot het jaar 2050 17 miljoen immigranten voor zouden moeten aantrekken.

De door Donner ingestelde adviescommissie-Bakker constateerde dit voorjaar dat wij aan de vooravond staan van een historische ontwikkeling. De babyboomers gaan de komende jaren stoppen met werken, terwijl er veel minder jonge mensen op de arbeidsmarkt bijkomen. Om te voorkomen dat de economie vastloopt, moet volgens de commissie-Bakker iedereen die kan werken aan de slag. Begin dit jaar werd deze ontwikkeling ook langzaam zichtbaar in bedrijven. Daarbij merkten werkgevers dat het steeds moeilijker werd nieuwe werknemers aan te trekken. Vooral jonge hoogopgeleide werknemers bleken steeds moeilijker te vinden. Desondanks werd er niet erg actief naar alternatieven gezocht. Daarvoor werd nog onvoldoende 'pijn' ervaren. Na de zomer is de financiële crisis in korte tijd overgeslagen naar de 'echte' economie. Daarbij is het gevoel van schaarste op de arbeidsmarkt ook direct verdwenen. Gevreesd moet worden dat veel bedrijven hun natuurlijke reflex zullen volgen en massaontslagen zullen doorvoeren. Het gevolg is dat de omvang van de werkloosheid zal toenemen. Dit zal vooral werknemers treffen met een zwakkere positie op de arbeidsmarkt. Zoals ouderen, laagopgeleiden en allochtonen. Zij zullen moeilijk weer aan het werk komen. Als gevolg daarvan zullen (vooral de laatste twee categorieën) de noodzakelijke werkervaring en daaraan gekoppelde scholing en ontwikkeling moeten missen. Daarmee zal hun afstand tot de arbeidsmarkt verder toenemen.

Daardoor zal, als de economie straks weer aantrekt, de schaarste op de arbeidsmarkt nog groter zijn. Een deel van de potentiële werknemers heeft dan immers het contact met de arbeidsmarkt moeten ontberen en is daardoor moeilijker inzetbaar. De politiek moet de arbeidmarkt krachtig houden en dus voorkomen dat als gevolg van bezuinigingen grote groepen ontslagen worden. Zij is er mede verantwoordelijk voor dat de doemscenario's van de commissie-Bakker geen werkelijkheid worden. Dat betekent een belangrijk appèl aan minister Donner om het instrument van de werktijdverkorting zonder schroom te gebruiken. Dat vereist onder meer dat het beschikbaar gestelde bedrag verhoogd wordt. Zoals door hoogleraar Flip de Kam van de Rijksuniversiteit Groningen is uitgerekend, kunnen met het huidige budget slechts 20.000 werknemers voor een periode van maximaal 24 weken werktijdverkorting krijgen. Bovendien zal ook de aanvraagperiode (tot eind dit jaar )verlengd moeten worden. Uiteraard moet worden vermeden dat er geld naar niet levensvatbare bedrijven gaat. Voor die bedrijven en werknemers leidt arbeidstijdverkorting slechts tot uitstel van executie. Tevens zou aan het gebruik van de regeling de eis moeten worden gesteld dat de vrije tijd benut wordt voor het volgen van opleidingen om het kennis- en opleidingsniveau van de betrokken werknemers te verhogen. De overheid heeft een vergelijkbare verantwoordelijkheid ten aanzien van het op peil houden van het kennis- en opleidingsniveau van werklozen. Als men wil voorkomen dat de afstand tot de arbeidsmarkt van deze werknemers te groot wordt, zijn extra opleidingsinspanningen voor werklozen noodzakelijk.

Download het pdf-bestand van dit artikel.
 

Meer informatie